Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc Hội: Viện kiểm sát yêu cầu chấm dứt hành vi lấn chiếm, xây dựng trái phép trên quỹ đất công ích
Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc Hội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích, VKSND khu vực 11 đã thể hiện vai trò tiên phong, quyết liệt trong việc bảo vệ tài sản Nhà nước thông qua việc ban hành các quyết định yêu cầu cá nhân chấm dứt hành vi vi phạm, lấn chiếm và xây dựng trái phép trên quỹ đất công ích do Nhà nước quản lý. Đây là vụ dân sự công ích được VKSND khu vực 11 phát hiện qua công tác công tố và kiểm sát giải quyết vụ án hình sự.
Theo hồ sơ vụ án và kết quả xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ thể hiện: Trong thời gian thực hiện hợp đồng thuê quyền sử dụng 2.726m2 đất công ích tại thửa đất số 142 tờ bản đồ số 231C thuộc thôn Liên Trì 2, phường Bình Kiến, tỉnh Đắk Lắk do UBND xã Bình Kiến quản lý, ông NCT đã có hành vi vi phạm quy định về sử dụng đất đai nên ngày 12/01/2018 đã bị UBND xã Bình Kiến ra quyết định xử phạt hành chính 1,5 triệu đồng và ngày 29/8/2019 tiếp tục bị xử phạt1,5 triệu đồng đều về hành vi chuyển mục đích sử dụng đất mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Từ tháng 4/2019 đến tháng 3/2020, ông T cùng con tiếp tục có hành vi sử dụng một phần diện tích đất công ích đã thuê của UBND xã Bình Kiến, tự ý phân lô rồi viết giấy tay chuyển nhượng cho 15 hộ dân khác với tổng diện tích khoảng 1.282 m2 trái quy định pháp luật.
Mặc dù đã bị xử phạt vi phạm hành chính nhiều lần, đối tượng vẫn tiếp tục hành vi sai phạm, dẫn đến bị xử lý hình sự. Bản án hình sự sơ thẩm số 37/2024/HSST ngày 27/3/2024 của TAND thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên (cũ) đã tuyên phạt bị cáo T 15 tháng tù về tội “Vi phạm các quy định về sử dụng đất đai”, quy định tại tại Điều 228 Bộ luật Hình sự. Ngoài ra, bản án còn tuyên buộc bị cáo nộp lại gần 1,5 tỷ đồng tiền thu lợi bất chính từ việc chuyển nhượng đất trái pháp luật để tịch thu, sung ngân sách nhà nước, sau đó tại bản án hình sự phúc thẩm số 52/2024/HS-PT ngày 08/8/2024 của TAND tỉnh Phú Yên tuyên giữ nguyên các quyết định của bản án sơ thẩm. Đối vơi các cá nhân nhận chuyển nhượng đất của ông T đều bị Chủ tịch UBND xã Bình Kiến ra quyết định xử phạt hành chính trong lĩnh vực đất đai vào ngày 22/01/2020, hình thức phạt tiền và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đất trước khi vi phạm.
Xác định đây là vụ việc dân sự công ích trọng điểm, thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội, lãnh đạo VKSND khu vực 11 đã chỉ đạo quyết liệt công tác xác minh, thu thập tài liệu. Ngày 19/9/2025, VKSND khu vực 11 có văn bản đề nghị, sau đó UBND phường Bình Kiến trả lời hiện nay 15 hộ dân vi phạm đã chấp hành xong hình phạt tiền nhưng đều chưa thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả, chưa tháo dỡ công trình xây dựng trái phép trên đất công trả lại đất cho Nhà nước.
Ngày 6/4/2026, VKSND khu vực 11 ban hành 15 quyết định yêu cầu 15 cá nhân chấm dứt hành vi vi phạm, áp dụng các biện pháp ngăn chặn, khắc phục hậu quả buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm. Đây là bước đi pháp lý quan trọng, là tiền đề để VKSND khu vực 11 xem xét, thực hiện quyền khởi kiện ra Tòa án nếu các cá nhân không nghiêm túc chấp hành quyết định.
Từ vụ việc trên có thể thấy, việc triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 nói trên đã phát huy hiệu quả tích cực, cho thấy sự chủ động của ngành Kiểm sát trong việc bảo vệ lợi ích công cộng. Công tác phát hiện vi phạm được đẩy mạnh toàn diện trên các lĩnh vực, vai trò của Viện kiểm sát không chỉ dừng lại ở kiểm sát hoạt động tư pháp thuần túy mà còn chủ động tham gia bảo vệ lợi ích công ngay từ những khâu công tác khác.
