Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cũng cần có những cách làm mới, linh hoạt, sáng tạo để tiếp cận người dân nhanh chóng và hiệu quả hơn. Từ yêu cầu đó, VKSND) khu vực 10 đã chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị và chính quyền địa phương tổ chức các phiên tòa giả định, kết hợp tuyên truyền trực tiếp với ứng dụng công nghệ số, tạo sức lan tỏa rộng rãi trong cộng đồng bằng việc kết hợp trực tiếp và trực tuyến tại điểm cầu trường học. Qua đó, mỗi người tham dự không chỉ là người tiếp nhận kiến thức pháp luật mà còn có thể trở thành một tuyên truyền viên tích cực trong cộng đồng. 

Phiên tòa giả định

Ngày 07/11/2026, VKSND khu vực 10 phối hợp với Trường THPT Lý Tự Trọng (xã Phú Xuân), Trường THPT số 1 Phan Bội Châu (xã Krông Năng) và UBND xã Phú Xuân tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hình thức phiên tòa giả định, nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật cho đoàn viên, thanh niên, học sinh và nhân dân trên địa bàn.Tham dự chương trình có các đồng chí Phạm Quang Hưng, Phó Viện trưởng VKSND tỉnh Đắk Lắk; Hồ Xuân Thắng, Viện trưởng VKSND khu vực 10 cùng đại diện lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phú Xuân; đại diện lãnh đạo TAND khu vực 10, Phòng Thi hành án dân sự khu vực 10, các ban, ngành, đoàn thể, Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, Trưởng ban Công tác Mặt trận các thôn trên địa bàn xã Phú Xuân; đại diện Ban Giám hiệu, Đoàn Thanh niên các trường THPT Nguyễn Huệ, THPT Tôn Đức Thắng cùng đông đảo cán bộ, giáo viên, phụ huynh, học sinh và nhân dân. 

Điểm nổi bật của chương trình là VKSND khu vực 10 đã chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng kịch bản, chuẩn bị nội dung, tổ chức chương trình, bảo đảm tính pháp lý, tính giáo dục và phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh. Đặc biệt, thay vì tổ chức tuyên truyền tập trung tại một địa điểm theo phương thức truyền thống, chương trình được triển khai đồng thời tại hai điểm cầu Trường THPT Lý Tự Trọng và Trường THPT số 1 Phan Bội Châu, kết nối trực tuyến bằng ứng dụng công nghệ thông tin. Hơn 1.000 lượt người tham dự trực tiếp tại hai điểm cầu, đồng thời đông đảo người dân có thể theo dõi chương trình thông qua các nền tảng trực tuyến và trang thông tin của các cơ quan, đơn vị phối hợp. Việc kết hợp giữa hình thức trực tiếp và trực tuyến đã khắc phục hạn chế về khoảng cách địa lý, mở rộng phạm vi tiếp cận, tạo điều kiện để nhiều học sinh, giáo viên, phụ huynh và người dân cùng tham gia mà không bị giới hạn bởi không gian tổ chức. Đây không đơn thuần là việc ứng dụng thiết bị công nghệ vào một hoạt động tuyên truyền mà còn thể hiện sự thay đổi trong tư duy tổ chức, chuyển từ phương thức phổ biến pháp luật theo phạm vi hội trường sang phương thức truyền thông có khả năng kết nối và lan tỏa rộng rãi trên môi trường số. Ban tổ chức xây dựng hai phiên tòa giả định với những tình huống pháp lý gần gũi, có tính cảnh báo và giáo dục cao, tập trung vào những hành vi vi phạm pháp luật có nguy cơ xảy ra trong lứa tuổi học sinh.

Phiên tòa giả định thứ nhất về tội “Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy”, tái hiện một nhóm học sinh vì tò mò, thiếu hiểu biết và thiếu kỹ năng tự bảo vệ bản thân đã bị lôi kéo vào hành vi liên quan đến ma túy. Thông qua diễn biến phiên tòa, các em được tìm hiểu về hành vi cấu thành tội phạm, trách nhiệm pháp lý và những hệ lụy đối với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội; đặc biệt là những quy định pháp luật liên quan đến người chưa thành niên phạm tội.

Phiên tòa giả định thứ hai về các tội “Cố ý gây thương tích” và “Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng”. Tình huống xuất phát từ mâu thuẫn trong môi trường học đường, dẫn đến hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích cho người khác. Qua đó, các em nhận diện rõ ranh giới giữa mâu thuẫn thông thường và hành vi vi phạm pháp luật, hiểu được hậu quả pháp lý của hành vi bạo lực, việc sử dụng trái phép vũ khí quân dụng; đồng thời nâng cao kỹ năng kiểm soát cảm xúc, ứng xử văn minh và giải quyết mâu thuẫn bằng những phương thức phù hợp với quy định pháp luật.

Điểm đáng chú ý là các vai diễn Kiểm sát viên, Thẩm phán, người bào chữa và những người tham gia tố tụng đều do chính học sinh đảm nhận dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn của VKSND khu vực 10. Qua đó, kiến thức pháp luật vốn được thể hiện bằng những quy định có tính khái quát đã trở nên trực quan, sinh động, giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhớ và có khả năng vận dụng vào những tình huống thực tế trong cuộc sống. 

Không chỉ dừng lại ở việc theo dõi diễn biến phiên tòa, học sinh còn được tham gia giao lưu, trả lời các câu hỏi và xử lý những tình huống pháp luật gần gũi liên quan đến phòng, chống ma túy, bạo lực học đường và sử dụng dao có tính sát thương cao trái pháp luật. Hình thức tương tác này góp phần khắc phục tính thụ động trong tuyên truyền, tạo điều kiện để các em chủ động tiếp nhận, trao đổi và củng cố kiến thức pháp luật.

Nhân dịp này, Ban Tổ chức đã phát hơn 1.000 tờ rơi tuyên truyền về Luật Tư pháp người chưa thành niên đến học sinh và người tham dự. Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, giúp các em có thêm tài liệu để tìm hiểu, nhận thức rõ hơn về những nguyên tắc, chính sách và quy định pháp luật đặc thù đối với người chưa thành niên, qua đó nâng cao ý thức tự bảo vệ bản thân, phòng ngừa vi phạm và tội phạm trong lứa tuổi học đường. Việc kết hợp giữa phiên tòa giả định, giao lưu hỏi đáp và phát hành tài liệu tuyên truyền đã tạo nên phương thức giáo dục pháp luật đa dạng: học sinh được trực tiếp quan sát tình huống, tham gia trải nghiệm, trao đổi kiến thức và tiếp tục tìm hiểu thông qua tài liệu được cung cấp. Đây cũng là cách làm góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với môi trường giáo dục, gia đình và đời sống xã hội.

Đại diện Lãnh đạo các ban ngành tham dự buổi tuyên truyền

Với cách làm này, những người tham dự phiên tòa không còn đơn thuần là người tiếp nhận kiến thức pháp luật mà còn có thể trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong cộng đồng. Mỗi học sinh có thể chia sẻ những bài học pháp luật với bạn bè, người thân; mỗi giáo viên, phụ huynh có thể tiếp tục sử dụng tình huống thực tiễn để giáo dục, nhắc nhở con em; mỗi cán bộ, đoàn viên có thể lan tỏa thông điệp pháp luật đến cộng đồng dân cư thông qua việc chia sẻ hình ảnh, video, nội dung tuyên truyền trên các nền tảng Facebook, Zalo, Telegram và các kênh thông tin chính thức của ngành Kiểm sát, nhà trường, chính quyền địa phương, thông điệp về phòng, chống ma túy, bạo lực học đường có điều kiện tiếp cận nhanh chóng, rộng rãi hơn đến người dân trên địa bàn xã Phú Xuân, xã Krông Năng nói riêng và tỉnh Đắk Lắk nói chung.

Từ hiệu quả thực tiễn của chương trình, VKSND khu vực 10 xác định tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, tăng cường ứng dụng công nghệ số, khai thác hiệu quả các nền tảng truyền thông chính thống, đồng thời phát huy vai trò phối hợp của chính quyền địa phương, nhà trường và các tổ chức đoàn thể trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Khi mỗi cơ quan, tổ chức cùng vào cuộc, mỗi nhà trường tích cực phối hợp và mỗi người dân chủ động chia sẻ, thực hiện pháp luật, những quy định pháp luật sẽ không còn khô khan trên văn bản mà thực sự đi vào đời sống, góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật, môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và cộng đồng văn minh, phát triển.